GAPS Diyeti Nedir Nasıl Uygulanır?

GAPS diyeti olarak da bilinen Bağırsak ve Psikoloji Sendromu Diyeti, iltihaplı bağırsak hastalığı, sızdıran (geçirgen) bağırsak sendromu, otizm, depresyon, anksiyete ve otoimmün hastalıkların tedavisinde yaygın olarak kullanılan terapötik bir diyettir. GAPS diyetini icat eden Dr. Natasha Campbell-McBride, yetersiz beslenmenin ve sızdıran bağırsakların veya artan bağırsak geçirgenliğinin birçok psikolojik, nörolojik ve davranışsal soruna neden olabileceğine inanıyor. Geçirgen bağırsak sendromu belirtileri ile ilgili bilgi almak için buradaki yazıyı inceleyebilirsiniz.

GAPS diyetinin özünde, insanlar için sindirimi zor olan ve bağırsak florasına veya bağırsak astarına zarar verebilecek gıdalardan kaçınmalarını ve onları, bağırsakların iyileşmesine yardımcı olan, besin açısından zengin yiyeceklerle değiştirmelerini içerir. GAPS protokolü, bağırsakları iyileştirmek, toksinlerin kan dolaşımına girmesini önlemek ve vücuttaki “toksisiteyi” azaltmak için tasarlanmıştır.

GAPS Diyeti Nasıl Uygulanır?

GAPS diyetini uygulamak için sızdıran bağırsağa katkıda bulunabilecek tüm yiyecekleri kesmeniz ve yerine sindirimi kolay, besleyici yoğun gıdalar eklemeniz gerekir. Geçirgen bağırsak sendromunu önlemenin yolları hakkında bilgi almak için buradaki yazıya göz atabilirsiniz. GAPS diyetinde uzak durulması gereken yiyecekler şunlardır;

• Tahıllar
• Pastörize süt ürünleri
• Nişastalı sebzeler
• Rafine karbonhidrat
• Şekerli yiyecekler
• İşlenmiş gıdalar

GAPS diyetinin üç aşaması vardır ve tamamlanması 2 yıla kadar sürebilir. Birinci aşama en kısıtlayıcı olan altı farklı aşamadan oluşur ve diyet ilerledikçe, GAPS diyeti listesine daha fazla yiyecek eklenir.

GAPS Diyeti Aşamaları

GAPS diyeti üç ana aşamadan oluşur;

• GAPS giriş diyeti
• Tam GAPS diyeti
• Yeniden giriş aşaması

1. GAPS Giriş Diyeti

“Bağırsak iyileşme aşaması” olarak giriş aşaması, çoğu yiyeceği ortadan kaldırdığı için diyetin en yoğun kısmıdır. GAPS giriş diyeti altı aşamaya ayrılmıştır;

• Aşama 1: Ev yapımı kemik suyu, fermente sebze ve meyve suları, probiyotik gıdalar, zencefil, ballı nane veya papatya çayı için. Süt intoleransı olmayan kişiler pastörize edilmemiş, ev yapımı yoğurt veya kefir yiyebilirler.
• Aşama 2: Çiğ, organik yumurta sarısı, ev yapımı yağ, et, balık veya sebzelerle yapılan güveçler. Gerçek “organik yumurta” nasıl anlaşılır? bilgi almak için buradaki yazıyı inceleyebilirsiniz.
• Aşama 3: Önceki tüm yiyecekler artı olarak avokado, lahana turşusu gibi fermente sebzeler, ve probiyotik takviyeler eklenebilir.
• Aşama 4: Kavrulmuş veya ızgara etler, soğuk preslenmiş zeytinyağını, taze sıkılmış sebze suyu.
• Aşama 5: Pişmiş elma püresi, marul ve soyulmuş salatalık gibi çiğ sebzeler ve az miktarda taze meyve tüketebilirsiniz, ancak turunçgillerden uzak durun.
• Aşama 6: Bu son aşamada turunçgiller de dahil olmak üzere daha fazla çiğ meyve tüketebilirsiniz.

GAPS giriş diyeti, yiyecekleri küçük miktarlardan başlayıp kademeli olarak artırmanızı gerektirir. Oldukça kısıtlayıcı olan ve birkaç haftadan bir yıla kadar sürebilen bu aşama, bağırsakları iyileştirmeyi ve sindirim semptomlarını hızla azaltmayı amaçlamaktadır. GAPS giriş diyeti tamamlandığında, tam GAPS diyetine geçebilirsiniz.

2. Tam GAPS Diyeti

GAPS diyeti sırasında tüm tahıllardan, şekerlerden, nişastalı sebzelerden, rafine karbonhidratlardan ve işlenmiş gıdalardan kaçınmanız gerekir. Tam GAPS diyeti, diyetin bakım aşaması olarak kabul edilir ve 1.5-2 yıl arasında sürer.

Tam GAPS diyeti listesindeki yiyecekler şunları içerir;

• Organik yumurtalar
• Taze et, balık ve kabuklu deniz ürünleri
• Zeytinyağı, hindistan cevizi yağı gibi doğal yağlar
• Taze sebzeler ve meyveler
• Kefir, ev yapımı yoğurt ve lahana turşusu gibi fermente yiyecekler

Tam GAPS diyetini uygulayan kişilere ayrıca şunlar da tavsiye edilir;

• Mümkün olduğunca organik yiyecekler kullanın.
• Tüm konserve, işlenmiş ve paketlenmiş gıdalardan kaçının.
• Her öğünde kemik suyu tüketin.
• Yemekle birlikte meyve yemekten kaçının.
• Her öğünde fermente gıdalar tüketmeye çalışın.
• Tüm proteinli yiyecekleri sebzelerle birleştirin.

3. Yeniden Giriş Aşaması

Kişiler en az 6 ay boyunca normal sindirim ve bağırsak hareketleri yaşadıktan sonra yeniden giriş aşamasına geçmeyi seçebilirler. GAPS diyetinin son aşaması, birkaç ay boyunca gıda maddelerinin kademeli olarak yeniden beslenmeye dahil edilmesini içerir. Diyet, küçük porsiyonlarla başlamanızı önerir ve sindirim sorunu fark etmezseniz, porsiyonlarınızı kademeli olarak artırabilirsiniz. Diyet, sırayı veya eklemeniz gereken yiyecekleri tam olarak detaylandırmaz. Bununla birlikte patates ve glutensiz tahıllarla başlamanız gerektiğini belirtir. GAPS diyetini tamamladıktan sonra, birçok kişi rafine edilmiş, yüksek oranda işlenmiş gıdalardan kaçınmaya devam ediyor.

İlginizi Çekebilir

Uzun Yaşamın Sırrı Okinawa Diyeti Nasıl Yapılır? Ne Yenir, Ne Yenmez?

30 Ocak 2021

Mikrobiyom Diyeti Nedir? Bağırsak Sağlığınızı İyileştirebilir Mi?

8 Haziran 2020

Bazı insanlar GAPS diyetinin hem bağırsak sağlığını iyileştirmede hem de çeşitli rahatsızlıkları tedavi etmede faydalı olduğunu düşünür. Bununla birlikte diyet son derece kısıtlayıcıdır ve buna bağlı kalmayı çok zorlaştırır. GAPS diyetinin yararları hakkında sınırlı araştırma vardır ve iddiaların çoğu bilimsel çalışmalarla desteklenmediğinden, birçok sağlık uzmanı tarafından eleştirilmiştir. GAPS diyetini uygulamak istiyorsanız, beslenme ihtiyaçlarınızı karşıladığınızdan emin olabilmeniz için bir sağlık uzmanından yardım ve destek alın.

Bağırsak ve Psikoloji Sendromu: GAPS Diyeti Nedir Nasıl Uygulanır? yazısı ilk olarak zencefilgiller.com üzerinde yayınlanmıştır.

Geçirgen Bağırsak Sendromu Nedir?

Sindirim sisteminin bir parçası olan bağırsaklar, vücudun zararlı bakteri ve toksinlerden korunmasında önemli bir rol oynar. Bağırsak duvarları ise, kan dolaşımına giren şeyleri kontrol etmek üzere bariyer görevi görür. Bağırsak duvarlarının sıkı bağlantıları gevşediğinde, bağırsak daha geçirgen hale gelir ve bu da bakteri ve toksinlerin bağırsaktan kan dolaşımına geçmesine izin verebilir. Bu durum genellikle sızdıran ya da geçirgen bağırsak olarak adlandırılır.

Geçirgen Bağırsak Sendromu Nasıl Teşhis Edilir?

Geçirgen bağırsak sendromunun tanınmış tıbbi bir teşhis yöntemi yoktur. Çok az doktor tarafından teşhis edilebildiği için, tam olarak kaş kişide olduğunu bilmek zordur. Sağlık uzmanları genellikle dışkı kültürleri, yaşanılan belirtiler ve hastanın tıbbi geçmişi birlikte ayrıtılı olarak değerlendirerek, sızıntılı bağırsakları teşhis edebilir.

İlginizi Çekebilir

Fruktoz Zararlı Mıdır? Meyve Şekeri Mi? İlave Şeker Mi?

22 Aralık 2020

Gluten İntoleransı Olanlar Nasıl Beslenmeli? Kaçınmanız Gereken ve Yiyebileceğiniz Yiyeceklerin Listesi

15 Ekim 2020

Geçirgen Bağırsak Sendromu Tedavisi

Günümüzde onaylı ve uygulanan geçirgen bağırsak sendromu tedavisi bulunmamaktadır. Geçirgen bağırsaklar, doktorlar tarafından teşhis edilen altta yatan sağlık sorununun bir belirtisi olarak görülebilir. Örneğin; eğer çölyak teşhisi konduysa, bağırsak sağlığınızı iyileştirmeye yardımcı olması için glutensiz bir diyet uygulamanız istenebilir ya da irritabl bağırsak sendromu yani hassas bağırsak sendromu teşhisi konduysa, verilen ilaçlar belirtilerin azaltılmasına yardımcı olabilir. Geçirgen bağırsak sendromunun belirtileri hakkında bilgi almak için buradaki yazıya göz atabilirsiniz.

Geçirgen Bağırsak Sendromunu İyileştirmenin ve Önlemenin Yolları

Genel sindirim sağlığını destekleyen adımlar atmak, kendinizi geçirgen bağırsak sendromundan korumanın en iyi yoludur. Aşağıdaki ipuçları bağırsak sağlığının iyileştirilmesine yardımcı olabilir;

1. Yüksek lifli yiyecekler tüketin. Meyvelerde, sebzelerde ve baklagillerde bulunan çözünür lif, bağırsağınızdaki faydalı bakterileri besler. Sızdıran bağırsak sorunu yaşıyorsanız, lifli ve bitki bazlı bir beslenme, gluten ve diğer şekerlerin neden olduğu iltihabı ve tahrişi azaltabilir. Çözünür lif bakımından zengin besinler ile ilgili bilgi almak için buradaki yazıyı inceleyebilirsiniz.
2. İşlenmiş yiyecekleri beslenmenizden çıkarın. Gluten, süt ürünleri, şeker, işlenmiş ve paketlenmiş gıdalar bağırsak ve genel sağlığınızı bozan en yaygın gıdalardan bazılarıdır. Zararlı bakteriler şeker üzerinde gelişir ve çok fazla şeker tüketimi bağırsak bariyer işlevine zarar verebilir. Geçirgen bağırsak sendromunu iyileştirmek şekerli yiyecekler ve işlenmiş gıdalardan kaçınmanız gerekir.
3. Probiyotik içeren besinler tüketin. Probiyotikler, bağırsak sağlığınızı iyileştirebilecek yararlı bakterilerdir. probiyotik içeren besinler tüketmek sindirim sistemini düzenlemek ve bağışıklık sistemini güçlendirmek için gereklidir. Özellikle fermente gıdalar, içerisinde doğal olarak gelişen faydalı bakteriler içerdikleri için, probiyotikler için mükemmel bir seçenektir. probiyotik bakımından zengin yiyecekler arasında ev yapımı yoğurt, kefir, tarhana, Kombucha çayı, Sauerkraut (Alman lahana turşusu), Kimchi (lahana ve diğer sebzelerden yapılan Kore yiyeceği), Kvass (, Tempeh (mayalanmış soya fasulyesi) gibi gıdalar yer almaktadır.
4. Stres seviyenizi azaltın. 2017 tarihli bir araştırmaya göre bağırsak bakterileri kronik stresten zarar görebilir. Stres hormonları, sindirim sistemi hücrelerini bir arada tutan sıkı bağlantı noktalarına saldırır ve bunları parçalar. Dinlenme ve gevşeme, dikkatli yemek yeme ve meditasyon yoluyla kortizol ve epinefrin gibi stres hormonlarını azalttığınızda, bu sıkı bağlantılar iyileşebilir.
5. Kolajen tüketiminizi artırın. Kolajen, bağırsak astarınızı onarmak ve yeniden inşa etmek için gerekli olan glisin, prolin ve hidroksiprolin amino asitlerini içerir. Kemik suyu, jelatin ve kollajen tozları gibi kollajen içeren gıdaların düzenli tüketimi, geçirgen bağırsakları onarmaya ve önlemeye yardımcı olabilir. Yumurta, turunçgiller, brokoli, ayçiçeği çekirdeği ve mantar gibi vücudunuzun kolajen üretimini artıran yiyecekler yemek de vücudunuzun doğal kolajen üretimini artırmaya yardımcı olabilir. Kolajen takviyeleri hakkında bilgi almak için buradaki yazıya göz atabilirsiniz.
6. Düzenli egzersiz yapın. Araştırmalar, egzersizin vücut içinde ve sindirim sistemi yoluyla oksijenin taşınmasını iyileştirdiğini, özellikle bağırsak sağlığını iyileştirmeye yardımcı olduğunu göstermektedir. Hem sindirim sistemi hem de kalp-damar sağlığındaki gelişmeleri desteklemek için, fiziksel aktivitenizi artırmalısınız.
7. Yeterince uyumalısınız. Vücudunuza ve beyninize dinlenmesi ve iyileşmesi için gereken zamanı verdiğinizden emin olmak için her gece en az 7 saat kesintisiz uyuduğunuzdan emin olun. Uyku ya da uyku eksikliği sadece beynimizin işleme yeteneğini etkilemekle kalmaz, aynı zamanda vücudumuzdaki bağışıklık fonksiyonu, hastalık direnci ve kalp sağlığıyla ilgili diğer mekanizmaları da etkiler. Sadece bir gecelik zayıf uyku bile sizi daha huzursuz edebilir, karbonhidrat isteklerini artırabilir ve beyin sisi yaratabilir. Düzenli olarak bir gecede 7 saatten az uyumak, kilo alımı, diyabet, hipertansiyon, kalp hastalığı ve felç gibi daha olumsuz sağlık etkileriyle ilişkilendirilmiştir.

Geçirgen bağırsak sendromu birçok otoimmün hastalıkta mevcut olabileceği gibi, bir dizi sağlık sorununa da katkıda bulunabilir. Geçirgen bağırsak sendromu tedavisi için uygulanan kesin bir yöntem henüz olmasa da, bazı beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleri insanların bağırsak sağlıklarını iyileştirmelerine yardımcı olabilir.

Geçirgen Bağırsak Sendromunu İyileştirmenin ve Önlemenin 7 Kolay Yolu yazısı ilk olarak zencefilgiller.com üzerinde yayınlanmıştır.

Geçirgen Bağırsak Sendromu Belirtileri Nelerdir?

Aslında birçok doktor ve sağlık uzmanı, geçirgen bağırsak sendromunu teşhis edilebilir ve tanınmış bir tıbbi durum olarak değerlendirmez. Bununla birlikte mevcut bilimsel kanıtlar, sızdıran bağırsakların bir dizi sağlık sorununa yol açabileceğini öne sürüyor.

Geçirgen bağırsak sendromu belirtileri aşağıdaki rahatsızlıklara neden olabilir;

1. Kronik ishal, kabızlık veya şişkinlik
2. Beslenme bozuklukları
3. Yorgunluk
4. Baş ağrısı
5. Konsantrasyon zorluğu
6. Akne, kızarıklık veya egzama gibi cilt problemleri
7. Eklem ağrısı
8. Besin alerjisi (gıda hassasiyeti)
9. Hormonal dengesizlikler
10. Beyin sisi (Sisli beyinile ilgili bilgi almak için buradaki yazıyı inceleyebilirsiniz.)
11. Hashimoto tiroidi
12. Romatoid artrit (romatoid artrit ve osteoartrit hakkında bilgi almak için buradaki yazıya göz atabilirsiniz.)

Geçirgen Bağırsak Sendromunun Sebepleri Nelerdir?

Zonulin adı verilen bir protein, bağırsak geçirgenliğinin tek düzenleyicisidir. Bu proteinin kandaki miktarı yükseldiğinde ise sızıntılı bağırsak ya da geçirgen bağırsak denilen rahatsızlığa neden olabilir. Zonulin salınımını etkileyen iki önemli faktör ise; bağırsaklardaki bakteriler ve buğday gibi tahıllarda bulunan bir protein olan glutendir. Bununla birlikte araştırmalar, glutenin çölyak hastalığı ve irritabl (huzursuz) bağırsak sendromu gibi rahatsızlıkları olan kişilerde bağırsak geçirgenliğini artırdığını göstermektedir.

Uzmanlar, sızdıran bağırsak sendromuna neyin sebep olduğunu henüz tam olarak bilmiyorlar. Bununla birlikte, geçirgen bağırsak sendromuna neden olan birden fazla risk faktörü olduğu düşünülüyor. Geçirgen bağırsak sendromunun sebepleri arasında şunlar yer almaktadır;

• Aşırı şeker tüketimi: Şeker açısından yüksek sağlıksız bir beslenme, bağırsak duvarının bariyer işlevine zarar verir.
• Steroid olmayan antiinflamatuar ilaçlar (non steroidal antienflamatuar ilaçlar): İbuprofen gibi NSAID’lerin uzun süreli kullanımı bağırsak geçirgenliğini artırabilir ve sızıntılı bağırsağa katkıda bulunabilir.
• Aşırı alkol alımı: Aşırı alkol alımı bağırsak geçirgenliğini artırabilir.
• Yetersiz beslenme: A vitamini, D vitamini ve çinko eksikliklerinin her biri, bağırsak geçirgenliğinin artmasına neden olmuştur.
• İltihaplanma: Vücuttaki kronik iltihaplanma, sızdıran bağırsak sendromuna katkıda bulunabilir.
• Stres: Kronik stres, sızdıran bağırsak da dahil olmak üzere birçok gastrointestinal bozukluğa katkıda bulunan bir faktördür.
• Kötü bağırsak sağlığı: Bağırsaklarda milyonlarca bakteri vardır, bazıları yararlı bazıları da zararlıdır. İkisi arasındaki denge bozulduğunda, bağırsak duvarının bariyer işlevini etkileyebilir.

Geçirgen Bağırsak Sendromu İle Diğer Hastalıklar Arasındaki İlişki

Birçok çalışma, artan bağırsak geçirgenliğini birden fazla kronik hastalıkla ilişkilendirmiştir. geçirgen bağırsak sendromu çeşitli sağlık koşullarına katkıda bulunabilir;

• Çölyak hastalığı: Glutene karşı aşırı duyarlılık olarak tanımlanan çölyak hastalarında, bağırsak geçirgenliğinin daha yüksek olduğu bulunmuştur. Çölyak hastalığı ile ilgili bilgi almak için buradaki yazıya göz atabilirsiniz.
• Diyabet: Artmış bağırsak geçirgenliğinin tip 1 diyabetin gelişiminde rol oynadığını gösteren çalışmalar bulunmaktadır.
• Crohn hastalığı: Bağırsak yolunda kalıcı iltihaplanma ile karakterize kronik bir sindirim bozukluğu olan Crohn hastalığında artan bağırsak geçirgenliği önemli bir rol oynar.
• İrritabl (Huzursuz) bağırsak sendromu: Hem ishal hem de kabızlık ile karakterize bir sindirim bozukluğu olan huzursuz bağırsak sendromu olan kişilerde artan bağırsak geçirgenliğinin yaygın bir durum olduğu bulunmuştur.
• Gıda alerjisi: Gıda alerjisi olan bireylerin sıklıkla bağırsak bariyer fonksiyonunun bozulduğu gösterilmiştir.

Sonuç olarak sızdıran bağırsak sendromunun çeşitli kronik hastalıkların nedeni mi yoksa bu hastalıkların bir belirtisi mi olup olmadığı konusu net değil. Bununla birlikte geçirgen bağırsak sendromu belirtileri çok farklı şekillerde kendini gösterebiliyor. Kötü bir bağırsak sağlığı ise sindirim sisteminin ötesinde farklı sorunlara yol açabilir.

Kaynak: 1, 2

Modern Çağın Hastalığı: Geçirgen Bağırsak Sendromunun 12 Belirtisi yazısı ilk olarak zencefilgiller.com üzerinde yayınlanmıştır.